صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)
100
معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)
در حديثى طولانى از على ( ع ) چنين آمده است : « . . . هركس دلش به دنيادوستى گرايش يابد ، قلبش به سه چيز گره مىخورد : غمى كه او را رها نمىكند ، حرصى كه از او جدا نمىشود و آرزويى كه به آن نمىرسد . » همچنين فرموده است : « اى مردم ! از دو چيز بسيار بر شما بيمناكم : پيروى هواى نفس و آرزوهاى دراز . امّا پيروى از نفس آدمى را از حق دور مىكند و آرزوهاى دراز ، آخرت را به فراموشى مىسپارد . » از حسن بصرى نقل كردهاند كه مىگفت : « آدم ( ع ) قبل از آن اشتباه ، آرزوى او پشت سرش بود و مرگش پيش چشمانش ؛ ولى بعد از آن اشتباه ، آرزويش پيش رويش و مرگش پشت سرش . » همچنين مىگفت : « چه سخن خوبى است : فراموشى و آرزو ، دو نعمتى بزرگ بر بنى آدم است ، اگر آن دو نبودند ، مسلمانان در راهها گام نمىگذاشتند . » يعنى فراموشى از مرگ ، آدمى را به احساس لذّت زندگى سوق مىدهد و آرزو در دنيا ميل به ساختن و آبادانى دنيا را افزون مىكند . » شايد سخن مطرف بن عبد اللّه شرح بخشى از سخنان حسن بصرى باشد كه مىگفت : « اگر مىدانستم مرگم چه وقت است ، براى از دست دادن عقلم بيمناك بودم ، امّا خداوند با غفلت از مرگ بر بندگانش منّت نهاد و اگر غفلت نبود از زندگى لذّت نمىبردند و بازارها برپا نمىگرديد . » آوردهاند كه مطرف روزى به سنگى دست يافت كه بر آن نقشى كنده شده بود ؛ آن را نزد وهب بن منبّه آوردند تا برايشان بخواند . بر آن نوشته شده بود : « اى فرزند آدم ! اگر نزديكى باقىماندهء زندگىات را ديده بودى ، در آرزوهاى طولانىات زهد مىورزيدى ، زياد به عمل مىپرداختى و از حرص و آزت مىكاستى . »